Voortgangsrapportage projecten

Voortgang betreft de afgelopen periode met peildatum   : 1 juli 2025
Bestuurlijke opdrachtgever                      : Gerdien Rots

Project omschrijving
De Spoorzone wordt een nieuw stuk stad dat samen met de oude binnenstad en de Nieuwe Veemarkt het nieuwe centrumgebied definieert. En waar het landschap van de IJssel voelbaar en bereikbaar is. Een innovatiedistrict en creatieve broedplaats waar bedrijfsleven, onderwijs en overheden samenwerken en (de Regio) Zwolle zich landelijk profileert. Met de toevoeging van 3 à 4 duizend woningen en voorzieningen wordt een nieuw woon-, werk- en leefomgeving gerealiseerd. Bouwen in een groen/blauwe openbare ruimte waarbij klimaatadaptie hoog in vaandel staat. Door reuring, kunst en autoluwe gebieden is het goed wonen en verblijven. Het nieuwe OV stimuleert de ontwikkeling van het gebied. Met het groenste binnenstedelijke station van Nederland, dat landelijk het 2e knooppunt is.

Onderliggende vastgestelde kaders voor de gebiedsontwikkeling Spoorzone zijn:
Het Ontwikkelperspectief Stationsgebied (vastgesteld door de raad op 30 oktober 2017)
Ontwikkelkader Spoorzone Zwolle (vastgesteld door de raad op 26 oktober 2020)
Aanpak Integrale Gebiedsontwikkeling Spoorzone (vastgesteld door het college op 17 oktober 2023)
Mobiliteitsbeleid Spoorzone (vastgesteld door de raad op 17 juni 2024)
Visie Openbare Ruimte Spoorzone (vastgesteld door de raad op 16 december 2024)

De nota van uitgangspunten voor verdere uitwerking van de deelgebieden:
NvU NS-gebied (vastgesteld door de raad op 7 februari 2022)
Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Spoorzone – District Z, Werkplaatsen en Lurelui (vastgesteld door de raad op
16 dec 2024)
NvU Hanzekwartier (vastgesteld door de raad op 19 december 2022)
NvU Willemskwartier (vastgesteld door de raad op 19 februari 2023)

Investeringsvoorstel gebiedsontwikkeling Spoorzone (vastgesteld door de raad op 8 mei 2023)
Investeringsvoorstel Spoorzone 2025 (ter vaststelling voorgelegd aan de raad op 7 juli 2025)

Woningbouwproductie

De woningbouw en daarmee de gebiedsontwikkeling in de Spoorzone blijft onder druk staan. Bovenstaande tabel betreft verwachte opleverdata van te realiseren woningen. De eerste start bouw is nu voorzien in Q3 2025 met het Gildenhof. Vanuit het programma wordt continu druk gezet op versnelling van de woningbouw.
Een verdere toelichting over stand van zaken en mogelijke interventies wordt bij de deelgebieden gegeven.

Financiën
Er zijn twee investeringsstromen: het investeringsbesluit voor het station en stationsomgeving, en de investeringen benodigd voor de gebiedsontwikkeling (met name aan de zuidzijde voor het station).
Het investeringsbesluit voor het station en stationsomgeving betrof in totaal € 136,5 mln. Hiervan is 1 project in 2025 nog in uitvoering, nl. de aanleg van de passerelle.
De investeringen voor de gebiedsontwikkeling worden grotendeels gefinancierd uit subsidies van rijk, provincie, eerder besloten gemeentelijke investeringen en in convenanten opgenomen bijdragen van ontwikkelaars. Een raadsbesluit voor de concrete besteding van deze gelden wordt voorgelegd aan de raad in juli 2025.
Aanvullend volgt nog een investeringsbudget op basis van de MIRT-afspraken 2022 over een set aan gebieds- en stationsmaatregelen. De helft daarvan komt van het rijk. Voor circa € 30 miljoen is aanvullende (co) financiering nodig. Nadere informatie hiertoe is uitgewerkt in de strategische investeringsagenda en het bovengenoemde investeringsvoorstel 2025.

Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken?
De aandacht in het programma Spoorzone en daarmee ook in de Voortgangsrapportage is, zoals eerder aangegeven, verschoven. Van stationsvernieuwing naar integrale gebiedsontwikkeling aan met name de zuidzijde van het station.
Met drie hoofdonderdelen: volgende fase stationsvernieuwing, de doorontwikkeling van het Innovatiedistrict en de overgang in de gebiedsontwikkeling van de definitiefase naar de ontwikkel- en realisatiefase.

1. Volgende fase stationsvernieuwing
   

Om te zorgen dat het OV-knooppunt toekomstbestendig is en optimaal functioneert bij verdere groei van het aantal reizigers, is nog een aantal stappen te zetten.

• Een kwalitatief verbeterde entree van het station aan de noordzijde.
• Kappen op de perrons om de reizigers van en naar de regio een comfortabel verblijf te geven tijdens hun overstap.
• Een kwalitatief verbeterde entree aan de zuidzijde met een nieuw stationsplein, kiss & ride-plekken (voor kort parkeren) en een fietsparkeerstalling. Een definitieve P&R – voorziening zal aan in de Westerlaan garage gerealiseerd worden.
• Definitieve (parkeer)oplossingen om deelmobiliteit te stimuleren en zo de keuze voor duurzaam vervoer makkelijker en aantrekkelijker te maken voor iedereen die hier werkt, studeert, woont of op bezoek is.

Voor de Passerelle is in februari 2025 gestart met de bovenbouw en inrichting van de Passerelle en deze is volgens verwachting in juli 2025 opgeleverd. Op 5 en 6 september zal een gepaste opening georganiseerd worden om deze belangrijke stap te markeren. Hierbij maken we van de gelegenheid gebruik om Zwolse en Spoorzone thema’s als duurzaamheid en verbinding onder de aandacht te brengen onder andere bij lokale, regionale en nationale partners.  
Het werk rond de verbouwing van de fietsenstalling Westerlaan is door ProRail gegund aan een aannemer, die in het eerste en tweede kwartaal van 2025 de werkzaamheden zou uitvoeren en afronden. Helaas is hier vertraging ontstaan waardoor oplevering tegelijk met opening Passerelle in september niet meer haalbaar is. De tijdelijke stalling zal een andere plek krijgen rond of op het stationsplein totdat de verbouwing gereed is. De muurschildering op de zijmuur van de Westerlaangarage is hersteld door de kunstenares.  
Voor de Noordentree heeft een succesvolle aanbesteding plaatsgevonden met een competitie voor architecten en ingenieursbureau. In februari 2025 is het winnend ontwerp toegelicht aan bestuurders en pers tijdens een starthandeling. Ook is de stad geïnformeerd tijdens een Spoorcafé. Na de zomer zal het schetsontwerp met een kredietaanvraag voor de uitvoering worden voorgelegd aan de raad.
Zuidentree en fietsenstalling Zuid: Er is nog geen duidelijkheid over de strategie en financiering voor de gewenste stalling aan de Zuidzijde. Hierover worden gesprekken met het Rijk gevoerd, vanwege de samenhang met een eerder toegekende rijksbijdrage.

2. Het Innovatiedistrict

Het Innovatiedistrict Spoorzone Zwolle is voor de stad en Regio Zwolle een belangrijke ontwikkeling. De Spoorzone is een belangrijke schakel tussen (Regio) Zwolle en de rest van het land: zowel logistiek als economisch. Logistiek betekent in dit geval personenvervoer, waardoor de locatie aantrekkelijk is voor het binden en boeien van talent. Wanneer we spreken over het Innovatiedistrict Spoorzone, dan hebben we het over de programmatische invulling van de gebiedsontwikkeling op het gebied van economie, onderzoek, leven lang ontwikkelen en (toegepaste) innovatie. Binnen het innovatiedistrict werken met name bedrijven en onderzoeks- & kennisinstellingen samen binnen innovatiehubs gericht op de thema's maakindustrie, duurzaam gebouwde omgeving, creatieve industrie en ICT & e-commerce.

Vanuit het Innovatiedistrict wordt gewerkt aan het innovatieve vermogen van (Regio) Zwolle. Een opgave waarin voorzieningen als shared facilities worden ingezet en waar ontmoeting en inspiratie tussen gebruikers creëren een uitgangspunt is. Daartoe werken we met partners aan een gebiedsontwikkeling waar een bruisende leefomgeving, rijk onderwijsaanbod, creatieve broedplaatsen, culturele programmering, innovatieve toepassingen, ondernemerschap en een leven lang ontwikkelen samenkomen.

Externe adviseur BUCK Consultants heeft meegekeken op de wijze waarop gebiedssamenwerking verder kan worden vormgegeven. Dit advies beschrijft voorgestelde actiepunten rondom zowel de ‘software’ als de ‘hardware’ kant.
In 2025 wordt invulling gegeven aan de voorgestelde acties en zal daartoe de manier van samenwerken aangescherpt worden. Een van de actiepunten betrof het aanvragen van financiering uit de Regio Deal. Eind 2024 is bekend geworden dat een rijksbijdrage van € 3,8 miljoen wordt toegekend, van waaruit inzet op business development en placemaking gefinancierd kan worden voor de jaren 2025-2028.

In de afgelopen periode is bekend geworden dat innovatiehub Biltin zich fysiek vestigt binnen de Spoorzone. De officiële opening vindt plaats in september. Daarnaast zijn diverse samenwerkingen tussen onderwijs- en kennispartners en ondernemers verder uitgewerkt. Denk aan de samenwerking tussen Perron038, Universiteit Twente en Scania. Maar ook samenwerkingen tussen Cibap, ArtEZ en innovatiehub creative works rondom de komst van een design hub.

3. Gebiedsontwikkeling van definitiefase naar ontwikkel- en realisatiefase.

Het gebied van 100 hectare rondom het station en het spoor belooft een bruisende, innovatieve, groene en duurzame hoogstedelijke omgeving te worden. Dit vraagt om continu afstemming binnen de deelgebieden (Spoorkwartier, Hanzekwartier, Willemskwartier, Hanzehoven en Gildenkwartier / Hanze Oost) in de komende jaren. Het tempo waarop de deelgebieden zich ontwikkelen verschilt. In deze rapportage wordt de stand van zaken beschreven van de deelgebieden evenals de overstijgende thema's die spelen in het gebied.

Spoorkwartier (voorheen District Z. Lurelui en de Werkplaatsen)
Ontwikkelaar AM is aan de slag met voorbereidingen voor de omgevingsvergunning en de voorlopige ontwerpen van het plan Wärtz. Ook zijn de gesprekken met ArtEZ over vestigen in het gebied weer opgestart, nadat eerder (2024) bekend was gemaakt dat deze vestiging financieel en organisatorisch niet haalbaar leek te zijn. Er is nog altijd belangstelling vanuit ArtEZ om op een betekenisvolle plek in de stad zitten waar haar academies interdisciplinair kunnen samenwerken met elkaar en de overige onderwijsinstellingen en partners in de Spoorzone. 
Voor de Wärtsila hallen is een tijdelijke vergunning verleend aan diverse urban sports aanbieders om deze hallen in gebruik te nemen.
Verder werkt AM aan het voorlopig ontwerp voor het inrichtingsplan en de bouwfasering van de openbare ruimte. Ook is een  eerste integrale versie voor het ontwerp van de hallen 1t/m 4 in het Spoorkwartier opgeleverd.
En natuurlijk is de aankoop van de Rode Hal geslaagd en wordt nu een plan gemaakt voor verbouwing en tijdelijke programmering van de hal.

Hanzekwartier
De stedenbouwkundige verkenning voor de ontwikkeling op het Hanzeplein is afgerond en besluitvorming voor een samenwerkovereenkomst is nagenoeg gereed. Voor de superplot op de Noordzeelaan is de samenwerkovereenkomst voor 80% gereed en is gestart met een ruimtelijk ontwikkelplan. Daarnaast is gestart met een ruimtelijke verkenning met Windesheim en is de uitwerking van een tijdelijke mobiliteitshub, om de woningbouw realisatie mogelijk te maken, gestart.

Gildenkwartier (Hanze-Oost)
De start bouw van het eerste bouwblok in de Spoorzone is gepland in Q3 2025. Hiervoor is een BOPA-procedure gevolgd en is er een aanvulling op de overeenkomst met Trebbe en Dura Vermeer opgesteld en in procedure gebracht, inclusief een publicatie op Tendernet (Q1 2025). De vergunning is inmiddels verleend. De overige bouwblokken worden verder ontwikkeld en dienen aansluitend op het eerste bouwblok gerealiseerd te worden.

Willemskwartier
Onderzocht is in hoeverre marktpartij(en) en de gemeente verder samen kunnen werken in dit deelgebied om de gebiedsontwikkeling verder te brengen en hierin ook naar versnelling van de productie te zoeken. Een publieke private samenwerking (PPS) constructie is voorgesteld die kansen biedt hiervoor.  In de 2e helft van 2025 moet duidelijk worden of een PPS constructie in het WIllemskwartier haalbaar is.

Hanzehoven
Met de RVB is een stedelijk convenant opgesteld en is een nieuw voorstel gemaakt voor governance. Dit naar aanleiding van verbouwingsplannen van het RVB aan de Hanzelaan. Ook wordt met hen gekeken naar situatie en mogelijkheden van parkeren. Er zijn hierin nog geen ontwikkelingen te melden.

Westerlaan en Stationsplein
Er wordt gewerkt aan de taxatie van de parkeergarage Westerlaan, het opzeggen van de huurovereenkomst daarvan. Het doel hiervan is om de parkeergarage in te zetten als alternatief voor het huidige P&R terrein en tevens een upgrade te geven. Een traject om gezamenlijk een programma van eisen op te stellen is gestart.
Voor City Post fase 3 (op de hoek van de Westerlaan) is de participatie gestart en de vergunningaanvraag in procedure gebracht.    

Gebiedoverstijgend

Planstudie Nieuwe Veerallee
Met betrekking tot deze planstudie is de concept variantenstudie opgeleverd. Het vervolgproces is onzeker, dit heeft te maken met het feit dat er meer duidelijkheid over een stadsbreed mobiliteitsbesluit nodig is. Een afwaardering van gemotoriseerd verkeer op het noordelijke deel van de Nieuwe Veerallee is noodzakelijk voor het slagen van dit project. Er is weliswaar een besluit genomen over de netwerkaanpak, maar dat besluit is niet specifiek genoeg om een keuze voor de Nieuwe Veerallee te maken.  

Placemaking
De afgelopen periode was vrijwel alle focus gericht op de aanlanding en opening van de passerelle. Het programma voor het openingsweekend is rond en gepubliceerd en belooft een mooi pallet aan activiteiten voor de inwoners en partners uit de stad en Regio te worden.
Het informatiepunt (met dynamische informatie, bekostigd door alle coalities in het gebied) komt te staan bij de aanlanding van de passerelle en zal begin september opgeleverd worden.  
Andere placemaking activiteiten uit het afgelopen half jaar zijn:

• Proto Innovationday georganiseerd in samenwerking met het DMI netwerk: ca 800 bezoekers
• Rode hal: concept plan voor verbouwing is gereed, vergunningen/kostenraming/planning worden opgesteld
• Museum van de straat: 2 kunstwerken opgeleverd, opening in Q3
• Op de Binnenplaats (gebied naast Perron038) zijn circa 25 evenementen dit seizoen geprogrammeerd.

Energietransitie in de Spoorzone
De afgelopen periode is opnieuw meer duidelijkheid verkregen over de mogelijke locatie van een nieuw te realiseren middenstation. Ook is meer inzicht verkregen in de omvang van de netcongestie en proberen we tijdig zekerheid te verkrijgen met betrekking tot de benodigde aansluitingen.

Mobiliteit in de Spoorzone
Er vindt veel inhoudelijke afstemming plaats vanuit het thema mobiliteit, met name over de rolverdeling omtrent de mobihubs, tussen gebiedsontwikkelaars en het stadsbrede programma mobiliteit. Met de ontwikkelaars zijn de eerste gesprekken opgestart die uitvoering moeten gaan geven aan doelstellingen in de AOS Mobihubs.

Uitbreiding riolering
Voor de uitbreiding riolering in de Spoorzone is intern een plan van aanpak vastgesteld en vervolgens een opdracht aan een ingenieursbureau verleend. Er lijkt in de ondergrond onvoldoende ruimte voor inpassing en afstemming hierover is van groot belang en wordt opgepakt.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn

Op 5 en 6 september 2025 wordt de opening van de Passerelle gevierd met een gevarieerd programma voor alle inwoners en partners uit de stad.
In het 3^e kwartaal van 2025 wordt de start bouw van het eerste bouwblok in het Gildenhof voorzien.

Wat betreft de woningbouw productie werken we nog altijd aan de mogelijkheden te versnellen door de eerder genoemde interventies. In hoeverre hier resultaten mee geboekt kunnen worden zal naar verwachting het komende jaar duidelijk worden.

Mobiliteit:
Er lagen veel acties rond het thema mobiliteit op de plank. Onderdelen zoals genoemd in de vorige rapportage zijn inmiddels uit dit plan gehaald omdat ze niet binnen het programma Spoorzone maar daarbuiten opgepakt worden. Belangrijk onderdeel blijft het meedoen aan stedelijk onderzoek naar exploitatie en programma van eisen van Mobihubs.

Civiele werken:
Met dank aan de toegekende gelden (WBI, Versnelling maatregelen woningbouw, provincie en BOMirt) zijn wij naar verwachting nog steeds in staat de civiele opgaven op tijd te kunnen realiseren. In sommige gevallen zelfs voor de uitvoering van de gebiedsontwikkelingen.
De volgens planning eerst aankomende belangrijke civiele werken zijn; vanuit de Stationsomgeving de bouw van de Nieuwe Noordentree (“de Lantaarn”). Vanuit de gebiedsontwikkeling zijn dat de twee aan te leggen onderdoorgangen, die nodig zijn om de mobiliteit binnen het geplande woningbouwprogramma te faciliteren. Hiervoor is bij ProRail een treinvrije periode aangevraagd in 2028 en is bij TenneT een vraag voor verlegging van de HS-kabel ingediend. Intern is er bij TenneT akkoord bereikt op dit proces.

Toelichting op de grootste risico’s

We zijn afhankelijk van marktpartijen voor het starten met de bouw.

Maatregel: Daar waar we invloed kunnen hebben, willen we ontwikkelingen aanjagen door bijvoorbeeld het opstarten van ontwikkelingen van onze eigen locatie(s) en deelname in samenwerkingen. Verder zullen we inzetten op het realiseren van bovengrondse infra (als de Passerelle en de aanlanding daarvan) en het concretiseren en vervolgens acteren op thema’s als mobiliteit, energie (warmte en elektriciteit). Hiermee willen we een versnelling op gang brengen.

Er wordt niet geïnvesteerd in de uitwerking van plannen door de markt, als er geen zicht is op aansluiting op het elekticiteitsnet.

We onderzoeken samen met NS en AM hoe we de huidige bestaande grootverbruikersaansluitingen (Wartsila en van Halteren) kunnen inzetten voor de gebiedsontwikkeling. We zetten in op innovatie met slimme systemen en congestieverzachters (oa Smart Energy Grid, piekmomenten eruit halen). En we gaan in gesprek met de netbeheerders, over voorrang voor deze gebiedsontwikkeling (project van maatschappelijke waarde, zijn novex gebied) . Belangrijk om dit ook bestuurlijk te agenderen. We onderzoeken de komst van een tweede MS station en kijken daarbij naar de mogelijkheden en de meest wenselijke locatie binnen de Spoorzone of daarbuiten. Over de locatie en planning zijn we in gesprek met Enexis

Financieel tekort voor het programma in de komende jaren door oplopende plan- en  uitvoeringskosten en schaarser wordende dekkingsmogelijkheden.
Maatregel: We hebben op basis van de huidige inzichten, inzichtelijk wat de komende jaren financieel van ons vragen. Daar ligt een uitdaging. Essentieel daarin is in hoeverre de reeds toegezegde SIA gelden beschikbaar blijven voor de Spoorzone.

Er is onvoldoende ruimte in de ondergrond waardoor ambities in de gebiedsvisie niet waargemaakt kunnen worden.

Maatregel: We hebben de huidige ondergrondse infrastructuur (energie, riolering en water) in kaart gebracht. Bovendien hebben we een beeld wat nodig is voor de toekomstige ontwikkelingen (een deel van wat we al weten staat in de Nota van uitgangspunten openbare ruimte Spoorzone (SNOER). Inmiddels is er een Plan van Aanpak geschreven en gaan we hier komende tijd mee aan de slag.

De voorwaarden van de subsidiegelden zijn niet haalbaar.

Maatregel: Inmiddels wordt er stedelijke regie ingezet richting BZK tav de voorwaarden van de WBI subsidiegelden. Daarnaast hebben we specifiek voor de Spoorzone met BZK afgestemd welke interventies we inzetten om ontwikkelingen aan te jagen. In deze afstemming is ook gesproken over de ruimte die we hebben om aan WBI-voorwaarden te voldoen. Inmiddels hebben we de toezegging van BZK gekregen dat we verlenging krijgen tot eind 2025 voor start bouw Gildenhof. We verwachten in het tweede deel van dit jaar de eerste paal te slaan.

De stapeling van ambities vanuit verschillende beleidsdisciplines zorgen voor vertraging door conflicterende prioriteiten, overbelasting van middelen en uiteindelijk het niet behalen van de gewenste resultaten.

Maatregel : Per deelgebied beoordelen, afstemmen en besluiten wat haalbaar is en prioriteit heeft. Op programmaniveau dragen we zorg voor een goede balans overall.

Effecten stikstof
Stikstof is qua risico ondergeschikt aan andere risico’s in projecten. Projecten vertragen er momenteel niet door. Voor toekomstige grootschalige bouwvolumes is dat nog onbekend.